Meridiany

Meridiany (chiń. 經絡, jīngluò), nazywane kanałami energetycznymi, to w tradycyjnej medycynie chińskiej sieć ścieżek, którymi po ciele ma krążyć qi oraz krew (xue). Łączą one narządy z powierzchnią ciała i ze sobą nawzajem, tworząc spójny układ, w którym leżą punkty wykorzystywane w akupunkturze i akupresurze.

Sama nazwa wskazuje na budowę systemu. Człon jing oznacza główne kanały biegnące wzdłuż ciała, a luo – odchodzące od nich odgałęzienia, czyli kolaterale. Razem jingluo opisuje całą sieć dużych traktów i ich rozgałęzień, która ma rozprowadzać qi do każdej części ciała.

Budowa systemu

Rdzeń systemu stanowi 12 meridianów głównych, zwanych też regularnymi. Każdy z nich wiąże się z jednym z układów narządów (zang-fu), przy czym są to funkcjonalne układy TCM, niekoniecznie pokrywające się z organami anatomicznymi. Meridiany dzielą się na yin, związane z narządami „pełnymi” (zang), które magazynują substancje życiowe, oraz yang, związane z narządami „pustymi” (fu), odpowiadającymi za transport i przemianę. Określenia „pełne” i „puste” odnoszą się do funkcji narządów. Meridiany główne są parzyste, biegną symetrycznie po obu stronach ciała i przechodzą jeden w drugi, tworząc zamknięty obieg.

Osobną grupę tworzy osiem meridianów nadzwyczajnych, które gromadzą i wyrównują qi w całej sieci. Własne ciągi punktów akupunkturowych mają przede wszystkim dwa z nich: naczynie poczęcia (ren mai), biegnące środkiem przedniej strony tułowia, oraz naczynie sterujące (du mai), biegnące wzdłuż pleców i kręgosłupa. Pozostałe sześć meridianów nadzwyczajnych korzysta z punktów meridianów głównych, choć każdemu z ośmiu naczyń przypisuje się punkt otwierający.

Krążenie qi

W modelu TCM qi i krew płyną przez meridiany główne w stałej, określonej kolejności, łącząc kolejne układy narządów w nieprzerwany obieg. Z tym krążeniem wiąże się wyobrażenie dobowego rytmu, w którym aktywność poszczególnych meridianów nasila się o różnych porach doby. Sieć kanałów ma spajać wnętrze ciała z jego powierzchnią, dzięki czemu oddziaływanie na punkt na skórze może, według tej tradycji, wpływać na odległy narząd.

Zastosowanie

Meridiany są ramą, na której opiera się większość metod TCM działających przez punkty i przepływ qi. Punkty akupunkturowe leżą wzdłuż przebiegu meridianów i to na nich bezpośrednio pracuje akupunktura, akupresura oraz moksoterapia. Do tej samej logiki kanałów odwołują się też masaż leczniczy tui na i bańki, stawiane m.in. wzdłuż przebiegu meridianów, a szerzej również ćwiczenia ruchowo-oddechowe qigong i tai chi, które pracują głównie z qi, ruchem i oddechem. Wspólnym celem tych metod jest usuwanie blokad i przywracanie swobodnego, zrównoważonego przepływu qi, którego zaburzenie wiąże się w TCM z dolegliwościami i chorobą.