Akupresura

Akupresura, czyli ucisk punktowy – termin utworzony na wzór słowa akupunktura, od łac. acus „igła” i pressura „ucisk” – to technika wywodząca się z tradycyjnej medycyny chińskiej, polegająca na uciskaniu palcami, dłońmi lub prostymi narzędziami wybranych punktów na ciele. W odróżnieniu od akupunktury nie używa się w niej igieł – działa się naciskiem na punkty odpowiadające punktom znanym z akupunktury lub z pokrewnych systemów pracy z ciałem. Celem jest wpływanie na przepływ energii życiowej (qi) i przywracanie równowagi organizmu.

Założenia

Akupresura opiera się na teorii tradycyjnej medycyny chińskiej, według której przez ciało biegnie sieć kanałów zwanych meridianami, a wzdłuż nich krąży qi. Na meridianach rozmieszczone są punkty (akupunkty) powiązane z poszczególnymi narządami i funkcjami, a uciskanie ich ma usuwać blokady i wyrównywać przepływ energii. Z teorią tą łączą się szersze pojęcia chińskiej kosmologii: równowaga przeciwieństw yin i yang.

Pochodzenie i odmiany

Akupresura wyrosła z tej samej tradycji co akupunktura, której zorganizowany system opisuje klasyczny tekst Huangdi Neijing (Kanon medycyny Żółtego Cesarza), datowany zwykle na ostatnie stulecia przed naszą erą. Z pokrewnych metod manualnych rozwinęły się odrębne formy, m.in. japońskie shiatsu oraz chiński masaż leczniczy tui na, wykorzystujące ucisk, rozcieranie, mobilizację tkanek i pracę na punktach. Akupresurę stosuje się zarówno w gabinecie terapeuty, jak i w formie samodzielnego ucisku w domu. Popularne są też opaski akupresurowe na nadgarstek, uciskające punkt wiązany z łagodzeniem mdłości – można je kupić w wielu polskich aptekach.

Techniki

W praktyce uciska się punkt opuszką kciuka lub palca, ruchem stałym albo lekko okrężnym, zwykle przez kilkadziesiąt sekund do kilku minut. Do najczęściej wykorzystywanych należą punkt PC6 (Neiguan), położony po wewnętrznej stronie przedramienia w pobliżu nadgarstka, wiązany z łagodzeniem nudności, oraz LI4 (Hegu), w fałdzie między kciukiem a palcem wskazującym, stosowany przy bólu i napięciu. Dobór i liczba punktów zależą od celu: jeden punkt bywa uciskany dla konkretnego objawu, a sekwencja punktów – dla ogólnego rozluźnienia.

Zastosowania i status badań

Akupresurę stosuje się tradycyjnie przy nudnościach, bólu, napięciu mięśniowym, stresie i problemach ze snem. Najlepiej udokumentowanym zastosowaniem jest łagodzenie nudności i wymiotów poprzez stymulację punktu PC6: przeglądy systematyczne (m.in. Cochrane) wskazują, że taka stymulacja – także w postaci nieinwazyjnych opasek – może zmniejszać ryzyko nudności i wymiotów pooperacyjnych. Badania sugerują również korzystny wpływ akupresury na niektóre rodzaje bólu, na przykład bóle krzyża, menstruacyjne czy porodowe, choć jakość dowodów bywa umiarkowana, a wyniki wymagają potwierdzenia w lepiej zaprojektowanych badaniach. Mechanizm działania nie jest jasny i niekoniecznie pokrywa się z tradycyjnym wyjaśnieniem przepływu qi – rozważa się tu m.in. udział układu nerwowego, mięśniowo-powięziowego i efektu psychologicznego.