Shiatsu

Shiatsu (jap. 指圧 – „ucisk palcami”, od shi – „palec”, i atsu – „ucisk”) to japońska terapia uciskowa, w której nacisk wywiera się przede wszystkim kciukami, palcami i dłońmi, a niekiedy także łokciami czy kolanami, na punkty (tsubo) i meridiany rozłożone na ciele. Zabieg wykonuje się zwykle na macie, w luźnym ubraniu i bez użycia oleju. Wyrasta z japońskiego masażu anma oraz z teorii tradycyjnej medycyny chińskiej, a jego celem jest, w ujęciu tej tradycji, przywracanie swobodnego przepływu energii oraz wspieranie rozluźnienia i samopoczucia. Pojęciowo shiatsu jest bardzo blisko akupresury.

Technika i przebieg

Terapeuta posługuje się głównie kciukami i dłońmi, wykorzystując ciężar własnego ciała do spokojnego, równomiernego nacisku utrzymywanego przez kilka sekund w danym miejscu. Poza uciskiem stosuje się też rozciąganie, mobilizacje i rotacje stawów oraz delikatne kołysanie ciała. Praca przebiega wzdłuż meridianów i na wybranych punktach, w spokojnym rytmie, a osoba poddawana zabiegowi pozostaje ubrana i zwykle leży na macie. Sesja trwa najczęściej około godziny.

Założenia i odmiany

Shiatsu opiera się na obrazie ciała zaczerpniętym z medycyny chińskiej, w którym zdrowie wiąże się ze swobodnym przepływem energii qi przez meridiany, a równowagę opisuje teoria yin i yang oraz pięciu przemian. Z czasem wykształciły się dwa główne nurty. Styl Namikoshiego, wywodzący się od Tokujiro Namikoshiego, ujmuje shiatsu w kategoriach zachodniej anatomii i fizjologii, kładąc nacisk na punkty i odruchy. Zen Shiatsu, stworzone przez Shizuto Masunagę, wraca natomiast do wschodniej teorii meridianów i pracy z energią. Oba nurty wyrastają ze wspólnego korzenia, jakim jest tradycyjny masaż anma.

Historia

Nazwa shiatsu pojawiła się wraz z wydaniem w 1919 roku książki Tenpaku Tamaia Shiatsu Ho („metoda shiatsu”). Rozpowszechnienie metody to przede wszystkim zasługa Tokujiro Namikoshiego, uznawanego za twórcę nowoczesnego shiatsu i założyciela japońskiej szkoły tej terapii. W latach 50. i 60. XX wieku shiatsu zostało w Japonii oficjalnie uregulowane, a następnie uznane jako odrębna forma terapii, obok masażu anma.

Dowody i status

Shiatsu jest tradycyjną metodą pracy z ciałem, cenioną głównie za działanie odprężające. Dowodów naukowych dotyczących konkretnie shiatsu jest niewiele i są one słabej jakości, na co zwraca uwagę przegląd systematyczny Robinson i współpracowników. Jednocześnie pokrewna i lepiej zbadana akupresura wykazuje pewne korzyści przy bólu, nudnościach i wymiotach oraz problemach ze snem, a sam zabieg shiatsu jest zwykle dobrze tolerowany i odbierany jako przyjemny. Najlepiej traktować shiatsu jako wartościowe wsparcie relaksu, redukcji napięcia i dobrego samopoczucia, a nie potwierdzoną metodę leczenia chorób.