Gua sha

Gua sha (chiń. 刮痧, guā shā – dosłownie „skrobanie sha”, gdzie gua znaczy „skrobać, przesuwać”, a sha oznacza czerwonawe wybroczyny pojawiające się na skórze) to technika tradycyjnej medycyny chińskiej, a szerzej medycyny wschodnioazjatyckiej. Polega na wielokrotnym, jednokierunkowym przesuwaniu gładkiego narzędzia po naoliwionej skórze, z naciskiem na tyle mocnym, by w jej obrębie wystąpiły drobne, przejściowe wybroczyny, czyli właśnie sha. W ujęciu tradycji ma to poruszać energię życiową qi i krew oraz uwalniać nagromadzony w tkankach zastój. Współcześnie obok klasycznej, dość intensywnej formy stosowanej na ciało rozpowszechniła się znacznie łagodniejsza odmiana kosmetyczna, używana do masażu twarzy.

Technika i narzędzia

W formie klasycznej skórę najpierw natłuszcza się olejem, a następnie przesuwa po niej brzegiem narzędzia krótkimi, powtarzalnymi ruchami w jednym kierunku, wzdłuż wybranych okolic ciała, najczęściej pleców, karku, barków lub kończyn. Po kilku pociągnięciach pojawia się czerwone lub sinawe nakrapianie (sha), które wg tradycji jest uwolnionym zastojem. Ślady te są oczekiwanym skutkiem klasycznego zabiegu i zwykle zanikają samoistnie w ciągu kilku dni, choć z medycznego punktu widzenia są to wybroczyny i podbiegnięcia krwawe, które mogą wyglądać jak siniaki. Jako narzędzia używa się przedmiotów o gładkiej krawędzi: ceramicznej łyżki, monety, rogu bawolego, a współcześnie płytek z jadeitu lub kwarcu.

Założenia w medycynie chińskiej

Gua sha wywodzi się z tego samego obrazu ciała co reszta medycyny chińskiej, w którym zdrowie wiąże się ze swobodnym przepływem qi i krwi. Zatrzymanie tego przepływu, czyli zastój, uznaje się za źródło bólu i dolegliwości. Skrobanie skóry ma ten zastój rozproszyć, pobudzić krążenie i wyprowadzić na powierzchnię to, co nagromadzone. Tradycyjnie technikę stosowano przy bólach mięśni i stawów, sztywności, a także w stanach wiązanych z „wiatrem” i „zimnem”, takich jak początki przeziębienia czy gorączka. Bywa łączona z innymi metodami medycyny chińskiej, jak akupunktura czy bańki. Podobne techniki skrobania skóry znane są zresztą w całej Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej, na przykład jako wietnamskie cạo gió.

Odmiana kosmetyczna

Osobnym, znacznie nowszym zjawiskiem, jest kosmetyczne gua sha do twarzy, spopularyzowane w pielęgnacji skóry. Wykonuje się je delikatnie, gładką płytką z jadeitu lub różowego kwarcu, bez wywoływania wybroczyn. Taki masaż ma odprężać mięśnie twarzy, pobudzać miejscowe krążenie i doraźnie zmniejszać uczucie napięcia lub opuchlizny. Efekty takiego masażu są przede wszystkim doraźne i pielęgnacyjne. Warto pamiętać, że jest to odrębna praktyka, mimo że dzieli z klasycznym gua sha nazwę i ogólną ideę przesuwania narzędzia po skórze.

Dowody i status naukowy

Gua sha należy do tradycyjnych metod medycyny wschodnioazjatyckiej, a badania nad nim są nieliczne. Najlepiej udokumentowanym efektem jest miejscowe pobudzenie mikrokrążenia: badanie pilotażowe Aryi Nielsen i współpracowników wykazało kilkukrotny wzrost przepływu krwi w powierzchniowych tkankach tuż po zabiegu, co wiąże się z hipotezami o działaniu przeciwzapalnym. Pojawiły się też pojedyncze badania z grupą kontrolną sugerujące krótkotrwałą ulgę w przewlekłym bólu karku. Są to jednak wyniki wstępne, na małych grupach. Czerwone ślady po zabiegu są oczekiwanym, przejściowym skutkiem, a nie miarą skuteczności.