Qigong

Qigong (chiń. 氣功, qìgōng, spotyka się też zapis chi kung, od qi – „energia życiowa”, „oddech”, i gong – „praca”, „opanowanie”) to chińska praktyka łącząca powolny ruch lub świadomy bezruch z pracą oddechu i skupieniem uwagi. Jej celem jest pielęgnowanie i swobodny przepływ qi, czyli energii życiowej w rozumieniu tradycji chińskiej. Qigong bywa nazywany medytacją w ruchu i stanowi szeroką rodzinę metod, a nie jedną ustaloną technikę.

Qigong należy do wschodnich praktyk pracy z ciałem, oddechem i energią, blisko spokrewnionych z tai chi.

Charakterystyka

Ćwiczenia qigong polegają na wykonywaniu miękkich, płynnych sekwencji ruchu albo na utrzymywaniu spokojnych pozycji, połączonych ze świadomym, pogłębionym oddechem oraz koncentracją uwagi. Ruch jest zwykle powolny i pozbawiony napięcia, a istotą praktyki jest połączenie ciała, oddechu i umysłu. Wyróżnia się formy dynamiczne, oparte na ruchu, oraz statyczne, oparte na bezruchu i wewnętrznej uwadze, a także praktyki czysto medytacyjne.

Rodzaje i znane zestawy

Qigong dzieli się zwykle według celu na odmiany zdrowotne i lecznicze, duchowe oraz bojowe, choć współcześnie najpowszechniejsze są te nastawione na zdrowie i wyciszenie. Wśród najczęściej praktykowanych i najlepiej opisanych zestawów ćwiczeń wymienia się:

• Baduanjin, czyli „osiem kawałków brokatu”, popularny zestaw ośmiu prostych ćwiczeń,
• Wu Qin Xi, czyli „zabawy pięciu zwierząt”, naśladujące ruchy zwierząt,
• Yijinjing, oparty na tekście o „przemianie mięśni i ścięgien”,
• Shibashi, współczesny zestaw osiemnastu form, łączony często z tai chi.

Związek z qi, medycyną chińską i tai chi

Qigong opiera się na pojęciach tradycyjnej medycyny chińskiej, w której zdrowie wiąże się ze swobodnym krążeniem qi w kanałach ciała zwanych meridianami. Praca z oddechem, ruchem i uwagą ma to krążenie wspierać. Qigong i tai chi są blisko spokrewnionymi praktykami chińskiej tradycji. Qigong obejmuje szeroką grupę ćwiczeń łączących ruch, oddech i uwagę, a tai chi jest sztuką walki praktykowaną także dla zdrowia i wyciszenia. W wielu szkołach tai chi wykorzystuje się ćwiczenia qigong, dlatego obie praktyki często się uzupełniają i bywają wspólnie nauczane.

Historia

Qigong wyrasta z bardzo dawnych chińskich praktyk, w tym z daoyin, czyli ćwiczeń rozciągająco-oddechowych „prowadzących i rozciągających” energię, oraz z technik krążenia qi. Czerpie z tradycji taoistycznej, buddyjskiej i konfucjańskiej, z medycyny chińskiej oraz ze sztuk walki. Sam termin qigong jako wspólna nazwa dla tych praktyk upowszechnił się dopiero w XX wieku, choć poszczególne metody są znacznie starsze.

Co mówią badania

Qigong jest przedmiotem rosnącej liczby badań, choć często analizuje się go razem z tai chi jako praktykę ruchowo-medytacyjną. Badania sugerują możliwe korzyści dla równowagi, sprawności fizycznej, jakości życia, objawów stresu oraz wybranych chorób przewlekłych, zwłaszcza gdy qigong jest stosowany jako uzupełnienie standardowej opieki. Część przeglądów wskazuje także na potencjalne korzyści w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc, przy bólu, obniżonych funkcjach poznawczych i gorszym samopoczuciu, ale jakość dowodów bywa ograniczona przez małe próby, różnorodność metod i trudność standaryzacji praktyki.