Asana

Asana (sanskr. आसन, āsana – „siedzenie”, „postawa”, od rdzenia ās – „siedzieć”, „trwać”) to pozycja ciała w jodze. Znaczenie tego terminu zmieniało się w czasie: od stabilnej postawy do medytacji w jodze klasycznej, przez poszerzony zbiór pozycji w hatha jodze, po centralny element współczesnej jogi posturalnej, dla wielu osób utożsamiany dziś z samą jogą.

Asana u Patańdżalego

W Jogasutrach asana jest trzecim członem ośmiostopniowej ścieżki i zostaje zdefiniowana zaledwie trzema słowami: sthira-sukham āsanam, czyli „asana jest stabilna i wygodna”. W tym ujęciu asana to przede wszystkim pewne, niewymuszone siedzenie, które pozwala długo trwać w bezruchu i przygotowuje ciało do pracy z oddechem oraz medytacji. Postawa jest tu narzędziem wyciszenia umysłu, a nie celem samym w sobie.

Od hatha jogi do jogi współczesnej

Repertuar pozycji poszerzył się w hatha jodze. Klasyczna Hathajogapradipika opisuje 15 asan, a tradycja przekazuje też symboliczną liczbę 84 pozycji. Rozbudowana, dynamiczna praktyka setek asan, w tym pozycji stojących i sekwencji takich jak współczesne powitania słońca, jest jednak zjawiskiem stosunkowo nowym. Ukształtowała się w XX w., w spotkaniu tradycji indyjskiej z zachodnią kulturą fizyczną, za sprawą nauczycieli takich jak Krishnamacharya i jego uczniowie. Badacze, m.in. Mark Singleton, podkreślają, że dzisiejsza praktyka posturalna bardzo różni się od dawnej hatha jogi.

Nazewnictwo

Nazwy pozycji zwykle kończą się członem -asana i odwołują się do kształtu, zwierzęcia lub postaci, na przykład padmasana (pozycja lotosu), vrkszasana (pozycja drzewa), adho mukha śvanasana (pies z głową w dół) czy śavasana (pozycja trupa, służąca relaksacji).