Surya Namaskar (Powitanie Słońca)

Surya Namaskar (sanskr. सूर्यनमस्कार, sūrya namaskāra – „pokłon słońcu”, od surya, „słońce”, i namaskara, „pozdrowienie, pokłon”), po polsku powitanie słońca, to dynamiczna sekwencja pozycji jogi (asan) połączonych z oddechem, tradycyjnie wykonywana o świcie, twarzą do wschodzącego słońca. W najbardziej rozpowszechnionej wersji składa się z dwunastu pozycji tworzących płynny cykl, który rozgrzewa i uelastycznia całe ciało. Surya Namaskar stanowi rozgrzewkę i fundament wielu współczesnych, dynamicznych stylów jogi, zwłaszcza winjasy i ashtangi.

Przebieg

Jedną rundę tworzy sekwencja około dwunastu asan, w której każdą zmianę pozycji prowadzi świadomy wdech lub wydech. Klasyczny cykl obejmuje pozycję modlitewną (pranamasana), wyciągnięcie rąk w górę (hasta uttanasana), skłon w przód (hasta padasana lub uttanasana), wykrok zwany pozycją jeźdźca (ashwa sanchalanasana), deskę (dandasana lub phalakasana, zależnie od szkoły), powitanie ośmioma częściami ciała (ashtanga namaskara), kobrę (bhujangasana) i psa z głową w dół (adho mukha svanasana), po czym wraca się przez podobny układ pozycji w odwrotnej kolejności, zwykle zmieniając nogę w wykroku. Sekwencję powtarza się kilka razy, od kilku rund u początkujących po więcej u zaawansowanych. Bywa łączona z recytacją dwunastu imion bóstwa słońca. Istnieją różne warianty, między innymi łagodniejsza wersja z jogi hatha oraz bardziej wymagające Surya Namaskar A i B z ashtanga winjasy.

Pochodzenie

Cześć oddawana słońcu jest w Indiach starożytna, ale powitanie słońca jako płynna sekwencja asan to w dużej mierze rozwój XX-wieczny. Dynamiczną wersję spopularyzował w latach 20. i 30. XX wieku Bhawanrao Pant Pratinidhi, radża z Aundh, a do nowoczesnej jogi włączył ją Krishnamacharya wraz z uczniami, wśród których byli B.K.S. Iyengar i Pattabhi Jois. Wśród badaczy trwa dyskusja nad rodowodem sekwencji: Mark Singleton wskazuje na możliwy wpływ zachodniej kultury fizycznej, gimnastyki i ćwiczeń siłowych, podczas gdy nauczyciele jogi podkreślają pokrewieństwo z rodzimymi praktykami, jak indyjskie zapasy czy rytuały. Venkatesh i Vandhana zaznaczają, że Surya Namaskar w dzisiejszej formie należy do nowoczesnej praktyki jogi, choć pierwotnie nie był traktowany ani jako pojedyncza asana, ani jako część klasycznej jogi.

Działanie i dowody

Surya Namaskar to jednocześnie rozgrzewka, trening siły i gibkości oraz forma aktywności o charakterze wytrzymałościowym. W części badań wydatek energetyczny podczas praktyki oceniano na około cztery do sześciu jednostek MET, co odpowiada wysiłkowi od umiarkowanego do intensywniejszego i może wspierać wydolność krążeniowo-oddechową. Prace z udziałem osób z nadwagą wskazują na poprawę składu ciała, siły i sprawności po kilkutygodniowej, regularnej praktyce. Są to zwykle niewielkie badania, dlatego wyniki traktuje się ostrożnie, ale ogólny obraz jest spójny: regularne powitanie słońca jest wartościową, całościową formą ruchu.