Zmęczenie oczu przy ekranach

Zmęczenie oczu przy ekranach (cyfrowe zmęczenie oczu, zespół widzenia komputerowego) to zespół dolegliwości oczu i wzroku pojawiających się po długiej pracy z ekranami. Należą do nich: suchość, pieczenie i zmęczenie oczu, niewyraźne widzenie, bóle głowy, a czasem napięcie karku. Jest to bardzo częste, zwykle przemijające i niegroźne dla samych oczu.

Skąd się bierze

Głównym mechanizmem jest rzadsze mruganie. Zwykle mrugamy około 15 razy na minutę, a przy skupieniu na ekranie nawet dwa do trzech razy rzadziej, przez co powierzchnia oka się przesusza. Dokłada się do tego długie patrzenie z bliska bez przerw, emitowane światło, suche powietrze, niewłaściwe ustawienie monitora oraz nieskorygowana wada wzroku. Warto wiedzieć, że samo patrzenie w ekran nie uszkadza trwale wzroku, choć bywa męczące.

Co pomaga

Najlepiej znana jest zasada 20-20-20: co około 20 minut warto na około 20 sekund spojrzeć na coś oddalonego o 20 stóp, czyli mniej więcej sześć metrów. Pomaga świadome, częstsze mruganie, regularne przerwy oraz ustawienie monitora nieco poniżej linii oczu i w wygodnej odległości. Dobrze zadbać o oświetlenie bez odbić światła, o wilgotność powietrza, a przy suchości sięgnąć po krople nawilżające. Jeśli objawy się utrzymują, warto sprawdzić wzrok, ponieważ częstą przyczyną jest nieskorygowana wada lub źle dobrane okulary.

Badania nie dają dobrych podstaw, by polecać okulary z filtrem światła niebieskiego jako sposób na zmęczenie oczu. Przegląd Cochrane nie wykazał wyraźnej krótkoterminowej korzyści dla komfortu widzenia, a dane dotyczące snu i zdrowia siatkówki pozostają ograniczone.

Praktyki rozluźniające i tradycyjne

Oczom sprzyja odrywanie wzroku od ekranu i patrzenie w dal oraz świadome rozluźnianie twarzy i okolic oczu. Niektórym pomaga palming, czyli przykrycie zamkniętych oczu dłońmi na chwilę ciemności i ciepła. W jodze praktyki skupienia wzroku, takie jak trataka i drishti, bywają łączone z odpoczynkiem oczu, choć są to przede wszystkim ćwiczenia uwagi, a nie metoda leczenia zmęczenia wzroku. W ajurwedzie stosuje się netra tarpana, nazywaną też netra basti, czyli kąpiel oka w ciepłym, klarowanym maśle utrzymywanym w obwódce z ciasta. Jest to praktyka tradycyjna, którą ze względu na ciepły tłuszcz tuż przy oku należy wykonywać wyłącznie u doświadczonego terapeuty, a nie jako domowy sposób, szczególnie przy podrażnieniu, infekcji, bólu oka, po zabiegach okulistycznych lub przy chorobach oczu.