Udvartana

Udvartana (sanskr. उद्वर्तन, udvartana – od ud, „w górę”, i vartana, „pocieranie, obracanie”) to ajurwedyjski masaż wykonywany ziołowym pudrem lub pastą, energicznie wcieranymi w skórę. Jego cechą charakterystyczną jest kierunek ruchu: pociągnięcia prowadzi się zwykle w górę i pod włos (pratiloma), odwrotnie niż w większości masaży. W tradycji ajurwedyjskiej udvartanę stosuje się przede wszystkim przy nadmiarze jakości kapha oraz meda, czyli tkanki tłuszczowej, a także do złuszczania skóry, pobudzania krążenia i nadania ciału lekkości. Jest pojęciowo bliska garshanie, masażowi na sucho, z tą różnicą, że posługuje się mieszankami ziół, a nie samą rękawicą czy szczotką.

Przebieg i rodzaje

Do zabiegu używa się sproszkowanych ziół, często łączonych z mąką z ciecierzycy lub ryżową oraz dodatkami takimi jak kurkuma, a dobór składników dostosowuje się do potrzeb osoby. Masaż jest dość energiczny i obejmuje zwykle całe ciało. Wyróżnia się dwa główne rodzaje. W odmianie suchej, określanej czasem jako ruksha udvartana lub udgharshana, wciera się sam proszek ziołowy, co kojarzone jest z silniejszym działaniem na kaphę i tkankę tłuszczową. W odmianie z dodatkiem oleju, czyli snigdha udvartana lub pokrewnej praktyce utsadana, zioła miesza się z olejem w pastę, co łagodzi tarcie i bardziej wspiera skórę. Udvartana bywa elementem codziennej rutyny (dinacharya), kuracji oczyszczających panchakarmy oraz programów odchudzających.

Założenia i zastosowanie

W ajurwedyjskim ujęciu udvartana ma działanie „kaphahara”, czyli redukujące kaphę, oraz redukujące nadmiar meda (tkanki tłuszczowej w języku ajurwedy) i wspomagające usuwanie zalegających resztek przemiany materii (ama). Z tego powodu tradycyjnie poleca się ją przy ciężkości, ospałości i tendencji do gromadzenia tkanki tłuszczowej, a także dla poprawy gładkości i kolorytu skóry. Energiczne wcieranie ziół ma rozgrzewać, pobudzać i „osuszać” ciało, dlatego najlepiej odpowiada konstytucjom z przewagą kaphy.

Dowody i status

Udvartana należy do tradycyjnych zabiegów ajurwedyjskich, a badania nad nią są nieliczne, niewielkie i pochodzą głównie z Indii. Część prac klinicznych sugeruje, że udvartana, zwłaszcza w połączeniu z dietą i ćwiczeniami, może wspierać redukcję masy ciała i obwodów w nadwadze (sthaulya), jednak jakość tych badań jest ograniczona, a interwencje zwykle łączone. Najlepiej traktować udvartanę jako przyjemny, pobudzający zabieg wspierający pielęgnację skóry i poczucie lekkości oraz uzupełnienie zdrowego stylu życia, a nie samodzielną metodę odchudzania.