Vinyasa

Vinyasa (sanskr. विन्यास, vinyāsa – „umieszczanie w szczególny sposób”, od vi – „w szczególny sposób” i nyāsa – „umieszczać”) to w jodze zasada łączenia ruchu z oddechem, krótka sekwencja przejściowa między pozycjami, a także nazwa dynamicznego stylu jogi nowoczesnej. W tym ostatnim znaczeniu, często określanym jako vinyasa flow, pozycje płynnie przechodzą jedna w drugą w rytmie oddechu, a praktyka ma charakter ciągłego ruchu.

Zasada vinyasy

W węższym znaczeniu vinyasa oznacza ruch lub przejście między pozycjami skoordynowane z wdechem lub wydechem. Tym mianem określa się też krótką sekwencję przejściową powtarzaną wielokrotnie w praktyce, prowadzącą np. od pozycji deski, przez podpór na zgiętych ramionach (chaturanga) i psa z głową w górę, do psa z głową w dół. To właśnie rytm oddechu, prowadzonego zwykle techniką ujjayi, wyznacza tempo i moment przejścia między pozycjami. Najbardziej znanym przykładem takiej sekwencji jest powitanie słońca (Surya Namaskar), w którym każdemu ruchowi towarzyszy wdech albo wydech i które często stanowi szkielet zajęć. W nauczaniu Krishnamacharyi rozwinięto też pojęcie vinyasa krama, czyli przemyślanego, stopniowego układania praktyki i kolejności jej elementów.

Styl vinyasa

Jako osobny styl vinyasa upowszechniła się na Zachodzie jako swobodniejszy nurt wyrosły z ashtanga vinyasy, zwłaszcza od lat 80. i 90. XX wieku. Charakteryzuje się zmiennymi, twórczo komponowanymi sekwencjami. Każde zajęcia mogą mieć inny układ pozycji, dobierany przez nauczyciela, często z różnym tempem, akcentami i niekiedy z muzyką. Zatrzymania w pozycjach bywają krótkie lub nie ma ich wcale, a uwaga skupia się na płynności i oddechu. Pokrewne są jej nurty takie jak power yoga oraz rozmaite odmiany „flow”.

Vinyasa a ashtanga vinyasa

Oba style są dynamiczne, oparte na łączeniu ruchu z oddechem i wywodzą się z linii nauczania Krishnamacharyi. W uproszczeniu ashtanga vinyasa jest systemem ściśle określonym i powtarzalnym, z ustalonymi seriami pozycji wykonywanymi zawsze w tej samej kolejności. Vinyasa jako styl jest bardziej swobodna, bo to nauczyciel układa sekwencję zajęć, zachowując zasadę płynnego łączenia ruchu z oddechem. Wiele współczesnych zajęć vinyasa lub flow czerpie z ashtangi oraz szerzej z linii Krishnamacharyi, ale nie jest z nią tożsame ani nie stanowi jej jedynej kontynuacji.

Korzyści i ostrożność

Praktyka vinyasy rozwija siłę, gibkość, wytrzymałość i koordynację oddechu z ruchem. Intensywność zależy od tempa i doboru pozycji. Ze względu na płynne przejścia warto zwracać uwagę na technikę i nie forsować ciała, a przy urazach lub w ciąży odpowiednio modyfikować praktykę.