
Sen
Podstawowy filar zdrowia, w czasie którego organizm i mózg się regenerują, a wspomnienia i emocje porządkują. Dobry sen opiera się przede wszystkim na regularnym rytmie dobowym i higienie snu, a wiele praktyk holistycznych pomaga się przed nim wyciszyć.
u pomaga utrwalać pamięć i uczenie się, a także reguluje nastrój i odporność na stres. Przewlekły niedobór snu wiąże się z gorszą koncentracją, rozdrażnieniem oraz większym ryzykiem wielu problemów zdrowotnych, dlatego odpowiednia ilość i jakość snu stanowią ważny element profilaktyki zdrowotnej.
Ile snu i rytm dobowy
Większość dorosłych potrzebuje około siedmiu do dziewięciu godzin snu na dobę, choć zapotrzebowanie bywa indywidualne. Porą snu i czuwania steruje rytm dobowy, wewnętrzny zegar dostrajany przede wszystkim światłem docierającym do oka oraz powiązanym z nim wydzielaniem melatoniny. Dlatego światło dzienne rano i ciemność wieczorem pomagają organizmowi rozpoznać, kiedy jest pora na aktywność, a kiedy na odpoczynek. Regularne pory snu, także w weekendy, wzmacniają ten rytm.
Higiena snu
Higiena snu obejmuje warunki i codzienne nawyki sprzyjające regularnemu odpoczynkowi. Jest dobrym punktem wyjścia, lecz przy przewlekłej bezsenności zwykle nie wystarcza jako samodzielna interwencja. Należą do niej stałe pory kładzenia się i wstawania, chłodna, cicha i ciemna sypialnia, ograniczenie kofeiny po południu oraz alkoholu wieczorem, a także ograniczenie jasnego światła i angażujących treści ekranowych przed snem. Pomaga też regularna aktywność w ciągu dnia, umiarkowanie z drzemkami oraz spokojny rytuał przed snem, który daje ciału sygnał do wyhamowania.
Praktyki sprzyjające wyciszeniu
Spokojny rytuał wieczorny może pomagać w przejściu od aktywności do odpoczynku. Niektórym osobom służą łagodny ruch, spokojny oddech, skanowanie ciała lub medytacja. Konkretne praktyki i codzienne nawyki wspierające odpoczynek opisuje cel „Lepszy sen”.
Treści mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej.