Uziemienie (grounding)

Uziemienie (ang. grounding) to zestaw prostych technik, które pomagają wrócić do kontaktu z chwilą obecną, z ciałem i z otoczeniem w chwilach silnego pobudzenia, lęku, napływu trudnych wspomnień lub odcięcia od rzeczywistości. Polega na świadomym przeniesieniu uwagi z wewnętrznych, przytłaczających doznań na zewnętrzne, namacalne bodźce – to, co widać, słychać, czuć dotykiem czy stopami na podłożu. W pracy z układem nerwowym uziemienie traktuje się jako sposób powrotu do okna tolerancji, czyli zakresu pobudzenia, w którym człowiek zachowuje zdolność myślenia i kontaktu.

Jak działa

Uziemienie kieruje uwagę od wewnętrznego niepokoju lub wspomnień ku temu, co dzieje się tu i teraz. Skupienie na konkretnych, zmysłowych bodźcach może pomóc przerwać narastanie lęku lub odcięcia i wzmocnić poczucie, że „jestem tutaj, teraz”. W ujęciu klinicznym, opisanym m.in. przez Lisę Najavits w programie Seeking Safety, uziemienie służy odzyskaniu równowagi między dwoma biegunami: nadmiarem doznań (zalewające emocje, wspomnienia) a ich brakiem (odrętwienie, dysocjacja) – tak, by pozostać w kontakcie z rzeczywistością i móc ją znieść.

Rodzaje technik

Najavits wyróżnia trzy rodzaje uziemienia, które można stosować zależnie od potrzeby:

• uziemienie mentalne – opisywanie otoczenia, nazywanie przedmiotów, kolorów i dźwięków, liczenie, mówienie do siebie o tym, gdzie i kiedy się jest;
• uziemienie fizyczne – poczucie stóp na podłożu i oparcia pleców, dotknięcie chłodnej lub ciepłej powierzchni, mocniejszy kontakt z podłożem, drobny ruch;
• uziemienie kojące – przywoływanie życzliwych, uspokajających myśli, obrazów lub wspomnień dających poczucie bezpieczeństwa.

Popularnym przykładem jest technika 5-4-3-2-1, w której kolejno wymienia się pięć rzeczy, które się widzi, cztery, które się słyszy, trzy, które się czuje dotykiem, dwie, które się czuje węchem, i jedną, którą można posmakować.

Uziemienie a earthing

Słowa „uziemienie” lub „uziemianie” bywają używane także w pokrewnym znaczeniu – jako tłumaczenie earthing, czyli praktyki bezpośredniego kontaktu ciała z ziemią: chodzenia boso po trawie, piasku czy ziemi, kontaktu z wodą, a także korzystania ze specjalnych mat. Wiele osób opisuje ją jako sposób na wyciszenie, lepszy sen i poczucie więzi z naturą, a wstępne badania sugerują możliwy korzystny wpływ między innymi na sen, napięcie i markery stanu zapalnego, choć dowody są jeszcze ograniczone i wymagają dalszego potwierdzenia. Jest to odrębna praktyka od opisanych tu technik regulacji uwagi i pobudzenia, choć obie łączy idea powrotu do ciała i kontaktu z czymś realnym.