Orienting

Orienting (ang. to orient – „orientować się”) to powolne, świadome rozglądanie się i kierowanie uwagi na otoczenie, sprzyjające aktualizacji oceny sytuacji i poczuciu bezpieczeństwa. W pracy z ciałem i stresem stosuje się je jako prostą praktykę regulacyjną, która może pomagać wyjść ze stanu silnego pobudzenia lub odcięcia i wrócić do okna tolerancji. Pojęcie nawiązuje do naturalnego odruchu orientacyjnego.

Odruch orientacyjny

Odruch orientacyjny (orienting response) to wrodzona reakcja organizmu na zmianę w otoczeniu – odwrócenie głowy, oczu i uwagi w stronę nowego lub znaczącego bodźca. Iwan Pawłow nazwał go odruchem „co to?”, a w połowie XX wieku opisał go Jewgienij Sokołow, zwracając uwagę m.in. na zjawisko habituacji, czyli stopniowego wygasania reakcji przy powtarzaniu znanego bodźca. Reakcji tej towarzyszą zmiany w autonomicznym układzie nerwowym. W ujęciu fizjologicznym orientowanie się jest jednym z podstawowych elementów selekcji bodźców – nastraja narządy zmysłów i przygotowuje organizm do oceny sytuacji oraz ewentualnego działania.

Orienting jako praktyka

We współczesnej pracy z ciałem i traumą orientowanie się wykorzystuje się świadomie. W podejściu Somatic Experiencing Petera Levine'a oraz w psychoterapii sensomotorycznej Pat Ogden zaprasza się do powolnego rozejrzenia się po pomieszczeniu, zauważenia kolorów, przedmiotów, źródeł światła, wyjść i odległości, pozwalając oczom i głowie poruszać się bez pośpiechu. Tak prowadzona uwaga może wspierać zauważenie sygnałów bezpieczeństwa w bieżącym otoczeniu i sprzyjać obniżeniu pobudzenia. Bywa jednym z pierwszych, łagodnych kroków regulacji.

Kiedy się przydaje

Orientowanie się bywa pomocne przy stresie, lęku i przebodźcowaniu, a także w stanach zamrożenia i odcięcia, gdy łagodne przywracanie kontaktu z otoczeniem jest przyjemniejsze niż intensywne kierowanie uwagi do wewnątrz. Jest proste, bezpieczne i można po nie sięgnąć w każdej chwili – wystarczy zwolnić i rozejrzeć się dookoła.

Orienting a uziemienie

Orienting i uziemienie bywają używane zamiennie, choć kładą akcent na nieco co innego. Uziemienie skupia się na zakotwiczeniu w chwili obecnej przez kontakt z ciałem i konkretnymi bodźcami (stopy na podłożu, dotyk, oddech), natomiast orienting kieruje uwagę na zewnątrz – na rozejrzenie się i odczytanie otoczenia. W praktyce obie metody często się uzupełniają.