Reiki

Reiki (jap. 霊気, zwykle tłumaczone jako „duchowa” lub „uniwersalna energia życiowa”) to praktyka pracy z energią, w której osoba prowadząca układa dłonie na ciele osoby przyjmującej lub tuż nad ciałem i kieruje w ten sposób energię, by wspierać odprężenie oraz procesy zdrowienia organizmu. Reiki należy do metod komplementarnych i jest oferowane jako forma głębokiego relaksu oraz wsparcia w stresie, bólu i napięciu emocjonalnym.

Stopnie wtajemniczenia

Reiki przekazuje się w stopniach, najczęściej trzech, choć ich podział i nazwy różnią się między szkołami. W wielu zachodnich liniach pierwszy stopień obejmuje podstawową praktykę dla siebie i innych z użyciem dłoni, drugi wprowadza symbole oraz – w części szkół – pracę „na odległość”, a trzeci, mistrzowski, pogłębia naukę. Możliwość nauczania i inicjowania kolejnych osób zależy od konkretnej szkoły i ukończonego programu.

Przebieg sesji

Sesję prowadzi się zwykle w cichym, spokojnym miejscu. Osoba przyjmująca energię leży ubrana na leżance, a osoba prowadząca na kilka minut układa dłonie kolejno w typowych pozycjach na ciele lub tuż nad nim, przesuwając się od głowy ku stopom. W tym ujęciu energia ma płynąć przez dłonie osoby prowadzącej do przyjmującej. Spotkanie trwa zwykle od 40 minut do godziny i przebiega w ciszy lub przy delikatnej muzyce.

W wielu szkołach pierwszy stopień obejmuje naukę podstawowej pracy dłońmi, a kolejne wprowadzają dodatkowe elementy, takie jak symbole i – w części tradycji – praktykę „na odległość”, bez kontaktu z ciałem. Wiele osób opisuje sesję jako wyciszającą i przyjemną, z odczuciem ciepła lub mrowienia pod dłońmi osoby prowadzącej.

Pochodzenie

Reiki w obecnej formie stworzył w Japonii Mikao Usui (1865–1926). Według przekazu doświadczenie, które dało początek metodzie, miało przyjść w 1922 r. po okresie postu i medytacji na górze Kurama pod Kioto. Usui nauczał swojego systemu, nazwanego Usui Reiki Ryoho, i przekazał go licznym uczniom. Jednym z nich był Chujiro Hayashi, a jego uczennica Hawayo Takata, Amerykanka japońskiego pochodzenia, przeniosła praktykę na Hawaje i do Stanów Zjednoczonych w połowie XX w., skąd rozpowszechniła się na Zachodzie.

Z czasem powstało wiele odmian i szkół. Częścią tradycji są też tzw. zasady reiki (gokai), krótkie wskazania dotyczące m.in. niezamartwiania się, wdzięczności, uczciwej pracy i życzliwości na dany dzień. Choć praktyka bywa przedstawiana jako bardzo dawna, jako uporządkowany system ma rodowód XX-wieczny.

Co mówią badania

Reiki badano w kontekście bólu, lęku, depresji i jakości życia, m.in. u osób w trakcie leczenia onkologicznego. To, co przyjmujący opisują najczęściej, to głęboki odpoczynek – uważna obecność drugiej osoby, kojący dotyk i wyciszenie, które wielu osobom przynosi ulgę w napięciu. Metaanaliza z 2024 roku (Guo i in.) odnotowała zmniejszenie lęku po sesjach reiki, choć obejmowała niewielkie i zróżnicowane badania.

Wcześniejszy przegląd systematyczny badań z randomizacją (Lee, Pittler i Ernst, 2008) oraz przegląd Cochrane dotyczący lęku i depresji (Joyce i Herbison, 2015) zwracają uwagę, że rzetelnych badań nad reiki jest wciąż niewiele – zwykle są to małe grupy, w których trudno oddzielić samą praktykę od odpoczynku, życzliwej obecności i oczekiwań.