Ojas i tejas

We współczesnych syntezach jogi i ajurwedy ojas, tejas i pranę przedstawia się jako trzy subtelne esencje, powiązane odpowiednio z kaphą, pittą i vatą. Samo pojęcie ojas jest mocno zakorzenione w klasycznej ajurwedzie, natomiast ujęcie tej trójki jako spójnego modelu jest w dużej mierze współczesną syntezą, spopularyzowaną zwłaszcza przez Davida Frawleya. Pranę opisuje osobne hasło.

Ojas

Ojas (sanskr. ojas – „wigor”, „siła życiowa”) opisuje się jako najsubtelniejszy produkt dobrego trawienia i odżywienia wszystkich tkanek ciała (dhatu). W tradycji ajurwedyjskiej wiąże się je z odpornością, witalnością, regeneracją, płodnością oraz spokojem i stabilnością emocjonalną. Niedobór ojas ma w tym ujęciu sprzyjać zmęczeniu, większej podatności na stres i infekcje oraz osłabieniu zdolności do regeneracji.

Ojas mają wspierać: dobre trawienie, odżywcze i łatwostrawne pokarmy, takie jak mleko, ghee czy daktyle, a także sen, spokój i unikanie przeciążenia.

Tejas

Tejas (sanskr. tejas – „żar”, „blask”) to subtelny odpowiednik pitty. Wiąże się z wewnętrznym światłem, jasnością i bystrością umysłu, zdolnością rozumienia i „trawienia” doświadczeń, odwagą oraz twórczą wizją. Zrównoważony tejas ma sprzyjać przenikliwości i determinacji, a jego nadmiar bywa opisywany jako przegrzanie lub „wypalanie” ojas.

Trzy subtelne esencje

Prana, tejas i ojas tworzą w tym ujęciu wzajemnie powiązany model witalności. Ojas daje stabilność i odżywienie, tejas odpowiada za przemianę i jasność, a prana za ruch i energię. Praca z nimi w jodze i ajurwedzie polega przede wszystkim na wzmacnianiu ojas jako fundamentu oraz utrzymywaniu prany i tejas w równowadze.