Mobility

Mobility (z angielskiego „mobilność”, „ruchomość”, spotyka się też określenie: trening mobilności) to zdolność do aktywnego, kontrolowanego ruchu w stawie w pełnym jego zakresie, a także rodzaj treningu, który tę zdolność rozwija. Mobility wywodzi się z obszaru sprawności fizycznej, treningu i fizjoterapii, a nie z tradycji holistycznych czy duchowych. Chodzi w niej przede wszystkim o sprawne, bezbolesne i dobrze kontrolowane poruszanie ciałem, mniej zaś o uważność, ekspresję czy pracę z energią. Samo określenie jest przy tym bardziej trenersko-praktyczne niż ściśle kliniczne i bywa używane w różnych kontekstach.

Mobilność a gibkość

Mobility bywa mylone z gibkością, choć są to różne rzeczy. Gibkość to bierny zakres ruchu, czyli to, jak daleko można rozciągnąć staw siłą zewnętrzną. Mobilność to zakres czynny i użyteczny, który dana osoba potrafi kontrolować własnymi mięśniami. Można więc mieć dużą gibkość, lecz małą mobilność, gdy brakuje siły i kontroli na krańcach ruchu. W uproszczeniu mobilność łączy gibkość, siłę w krańcowym zakresie oraz kontrolę nerwowo-mięśniową, a często wymienia się ją razem ze stabilnością jako składniki sprawnego ruchu. W języku fizjoterapii bliskim pojęciem jest czynny zakres ruchu (active range of motion, AROM), czyli ruch wykonywany samodzielnie przez osobę ćwiczącą.

Metody i ćwiczenia

Trening mobilności korzysta z różnych technik, dobieranych do stawu i celu:

• kontrolowane krążenia w stawach (CARs), czyli powolne ruchy okrężne przez pełny zakres z utrzymaniem napięcia i kontroli,
• rozciąganie dynamiczne i statyczne,
• ćwiczenia w krańcowym zakresie ruchu, w których rozciągnięty staw uczy się pracować pod napięciem,
• techniki wspierające, na przykład rolowanie mięśni oraz mobilizacje z gumami.

Jedną z popularnych, markowych metod systematycznego rozwijania mobilności jest Functional Range Conditioning (FRC), kładące nacisk na przekształcanie biernej gibkości w czynny, kontrolowany zakres ruchu.

Po co się to robi

Pracę nad mobilnością wykorzystuje się w treningu siłowym i sportowym, w przygotowaniu motorycznym, fizjoterapii oraz profilaktyce przeciążeń. Jej celem jest zwiększenie czynnego, kontrolowanego zakresu ruchu, poprawa jakości wzorców ruchowych oraz ograniczenie kompensacji, które mogą pojawiać się przy sztywności, osłabieniu lub braku kontroli w stawie i u części osób zwiększają ryzyko przeciążeń. Mobility może też ułatwiać codzienne czynności, takie jak schylanie się, sięganie czy skręty, oraz przeciwdziałać części skutków siedzącego trybu życia.