Anapanasati

Anapanasati (pali ānāpānasati) oznacza „uważność oddychania” lub „uważność wdechu i wydechu”. To jedna z podstawowych medytacji buddyjskich. Jej podstawą jest rozpoznawanie oddechu takim, jaki jest, bez wymuszania jego rytmu, przy czym w toku praktyki oddech zwykle naturalnie się uspokaja. W tradycji buddyjskiej naukę tę przypisuje się Buddzie, a jej klasyczny opis zawiera Anapanasati Sutta (Majjhima Nikaya 118).

Przebieg

Sutta porządkuje praktykę w 16 kroków ujętych w cztery czwórki (tetrady), powiązane z czterema podstawami uważności (satipatthana): ciałem, odczuciami, umysłem oraz dhammami (zjawiskami lub jakościami doświadczenia). Kolejne tetrady rozwijają świadomość ciała i oddechu, odczuć, umysłu oraz nietrwałości i puszczania. Praktyka może służyć zarówno uspokojeniu i skupieniu (samatha), jak i rozwijaniu wglądu (vipassana), a poszczególne tradycje różnie rozkładają te akcenty. Sama sutta nie wyznacza jednego punktu obserwacji oddechu, choć późniejsze szkoły często zalecają skupienie uwagi w okolicy nozdrzy lub brzucha, z łagodnym powrotem do oddechu, gdy umysł odpłynie.

Znaczenie

Obserwacja oddechu, rozwijana w wielu tradycjach buddyjskich, została też zaadaptowana przez współczesne świeckie programy uważności, między innymi MBSR. Program ten czerpie jednak z kilku nurtów medytacji buddyjskiej oraz jogi, a nie wyłącznie z anapanasati.