Biodanza

Biodanza (od greckiego bios – „życie”, i hiszpańskiego danza – „taniec”, czyli „taniec życia”) to system rozwoju osobistego oparty na tańcu, muzyce i spotkaniu w grupie, stworzony przez chilijskiego psychologa i antropologa Rolanda Toro. Poprzez ruch bez choreografii, prowadzony przez konkretne ćwiczenia i muzykę oraz wykonywany wspólnie z innymi uczestnikami, Biodanza ma wzbudzać intensywne doświadczenie życia i pogłębiać kontakt ze sobą oraz z innymi ludźmi. W obrębie świadomego tańca wyróżnia ją silny nacisk na więź, uczuciowość i spotkanie, a nie tylko na indywidualny ruch.

Założenia i pojęcie vivencia

Centralnym pojęciem Biodanzy jest vivencia, czyli przeżycie intensywnej obecności w chwili „tu i teraz”. W założeniu Toro to właśnie takie przeżycia, a nie analiza czy refleksja, prowadzą do zmiany i integracji. Vivencia wzbudzana jest przez triadę muzyki, ruchu i spotkania w grupie. Uczestnik nie odtwarza kroków, lecz porusza się w sposób naturalny, a wiele ćwiczeń wykonuje się w parach lub w kręgu, co czyni Biodanzę praktyką wyraźnie relacyjną.

Pięć linii vivencii

Toro wyróżnił pięć obszarów, nazywanych liniami vivencii, które przeplatają się w trakcie sesji i odpowiadają różnym wymiarom ludzkiego potencjału:

• witalność – energia życiowa, radość życia i równowaga organizmu,
• seksualność – kontakt ze zmysłowością, przyjemnością i pożądaniem,
• kreatywność – zdolność wyrażania siebie i tworzenia,
• afektywność – zdolność tworzenia więzi, empatii i bliskości z innymi,
• transcendencja – poczucie łączności z naturą i z czymś większym niż jednostka.

Historia

Biodanzę stworzył Rolando Toro Araneda (1924–2010), chilijski psycholog, antropolog i poeta. W połowie lat 60. XX wieku prowadził pierwsze próby z pacjentami szpitala psychiatrycznego w Santiago, a zachęcony efektami zaczął proponować metodę również osobom zdrowym. Pierwotnie nazywał ją psychodansą, później przyjęła się nazwa Biodanza. Z czasem metoda rozprzestrzeniła się na inne kraje i jest dziś prowadzona na całym świecie w ramach struktur szkoleniowych skupionych w międzynarodowej federacji.

Przebieg i nauczyciele

Sesję prowadzi certyfikowany nauczyciel, nazywany też facylitatorem, który dobiera muzykę i proponuje ćwiczenia zgodnie z metodologią systemu Rolanda Toro. Praktyka jest dostępna niezależnie od umiejętności tanecznych, ponieważ nie ma w niej choreografii. Zwolennicy metody podkreślają, że jej efekty wynikają z regularnego udziału oraz z samego połączenia ruchu, muzyki i obecności grupy.

Na tle innych metod

Wśród pokrewnych metod świadomego tańca Biodanzę wyróżnia stopień prowadzenia oraz nacisk na relację. Tam, gdzie taniec ekstatyczny i 5 Rytmów opierają się głównie na swobodnym, indywidualnym tańcu w grupie, Biodanza składa się z konkretnych ćwiczeń proponowanych przez prowadzącego, często wykonywanych w parach i w kręgu, z dotykiem oraz kontaktem wzrokowym wpisanymi w metodę. Różni ją też model i cel. Sesję porządkuje pięć linii vivencii, czyli model rozwoju człowieka, a nie łuk energetyczny ruchu, jak Fala w 5 Rytmach. Muzykę dobiera się tak, by wywołać określone przeżycie, a nie poprowadzić ciągłą podróż taneczną. W efekcie Biodanza kładzie nacisk na więź, czułość i radość życia, bliżej wspólnego spotkania niż transu czy medytacji w ruchu.

Biodanza była przedmiotem nielicznych badań, które sugerowały korzystny wpływ na samopoczucie, poziom stresu czy więzi społeczne, jednak były to zwykle małe próby o ograniczonej jakości metodologicznej.