Oddychanie holotropowe

Oddychanie holotropowe (ang. holotropic breathwork, od gr. holos „całość” i trepein „zdążać ku”, czyli „zdążający ku całości”) to metoda intensywnej pracy z oddechem stworzona w latach 70. XX wieku przez psychiatrę Stanislava Grofa i jego żonę Christinę. Ma wywoływać odmienne stany świadomości bez użycia substancji, w celu samopoznania i pracy nad sobą. Wyrosła z psychologii transpersonalnej i wcześniejszych badań Grofa nad psychoterapią z użyciem LSD. Twórcy rozwijali ją jako bezlekowy sposób pracy z odmiennymi stanami świadomości, gdy badania nad psychodelikami zaczęły napotykać ograniczenia prawne i instytucjonalne.

Przebieg

Sesje prowadzi się zwykle w grupie i pod okiem przeszkolonego facylitatora, często w parach, w których jedna osoba oddycha, a druga jej towarzyszy jako sitter. Uczestnik leży z zamkniętymi oczami i przez kilkadziesiąt minut do około trzech godzin oddycha szybciej i głębiej niż zwykle, bez narzuconego rytmu. Towarzyszy temu głośna, narastająca muzyka, a w razie potrzeby także praca z ciałem. Sesję zamyka odpoczynek, rysowanie mandali i dzielenie się przeżyciami.

W modelu szkoły Grofów intensywny oddech ma otwierać dostęp do emocji, wspomnień i doświadczeń opisywanych w języku teorii transpersonalnej, m.in. matryc okołoporodowych i systemów COEX.

Doświadczenie i badania

Uczestnicy często opisują sesje jako głębokie i poruszające – z silnymi emocjami, żywymi obrazami i poczuciem ważnego wglądu. Na to doświadczenie składa się nie tylko sam oddech, ale też muzyka, obecność grupy, oczekiwania i cała oprawa sesji.

Od strony fizjologii szybkie i głębokie oddychanie prowadzi do hiperwentylacji i spadku poziomu dwutlenku węgla we krwi (hipokapnii), a dalej do zasadowicy oddechowej, zwężenia naczyń mózgowych, zawrotów głowy, mrowienia oraz skurczów tężyczkowych dłoni i stóp – reakcji, które w tej metodzie bywają traktowane jako część procesu.

Badań poświęconych konkretnie oddychaniu holotropowemu jest niewiele. Artykuł Rhinewine'a i Williamsa (2007) formułował hipotezę do sprawdzenia, a przegląd Finchama i współautorów (2023) obejmował szerszą grupę intensywnych praktyk oddechowych. Dlatego metodę najlepiej traktować jako intensywne doświadczenie samopoznawcze, którego skuteczności terapeutycznej na razie nie da się rozstrzygnąć.