Medytacja transcendentalna

Medytacja transcendentalna (ang. Transcendental Meditation, TM) to technika cichej medytacji z użyciem mantry, spopularyzowana w latach 50. i 60. XX wieku przez Maharishiego Mahesh Yogiego. Praktykuje się ją zwykle przez około 20 minut dwa razy dziennie, siedząc wygodnie z zamkniętymi oczami i bezgłośnie powtarzając mantrę.

W założeniach TM praktykujący pozwala umysłowi stopniowo się uspokoić, swobodnie i bez wysiłku skupiania uwagi czy kontrolowania myśli. Tradycja TM opisuje zamierzony stan jako głęboki odpoczynek i „czystą świadomość”, czyli doświadczenie wykraczające poza zwykłą aktywność myślową.

Technika

Uczeń otrzymuje indywidualną mantrę, której nie analizuje znaczeniowo i którą, zgodnie z zasadami szkoły, zachowuje dla siebie. Mantra ma pojawiać się w myślach swobodnie, bez wysiłku. Praktykę prowadzi się w wygodnej pozycji siedzącej, najczęściej rano i po południu.

Historia i model nauczania

Maharishi Mahesh Yogi (1917–2008) zaczął publicznie nauczać swojego sposobu medytacji w Indiach w 1955 roku, przedstawiając jako technikę wywodzącą się z tradycji wedyjskiej. W latach 60. TM zyskała rozgłos na Zachodzie, między innymi dzięki zainteresowaniu zespołu The Beatles.

Z czasem wokół TM powstała międzynarodowa sieć organizacji i ośrodków, a także Maharishi International University. Jej cechą wyróżniającą jest scentralizowany model nauczania, certyfikacja nauczycieli i ochrona nazwy znakiem towarowym.

Rozszerzone programy i twierdzenia ruchu

Zaawansowany program TM-Sidhi obejmuje m.in. „latanie jogiczne”, którego obserwowalna pierwsza faza polega na podskokach w pozycji skrzyżnej. Ruch TM propagował także „efekt Maharishiego” – hipotezę, że grupowa praktyka może wpływać na poziom przestępczości i konfliktów społecznych. Twierdzenia te nie uzyskały powszechnego potwierdzenia naukowego.

Co mówią badania

TM należy do częściej badanych technik medytacyjnych. Metaanalizy sugerują niewielkie obniżenie ciśnienia tętniczego.

American Heart Association wskazało, że TM można rozważyć jako uzupełniającą metodę wspierającą obniżanie ciśnienia, nie zastępuje ona jednak sprawdzonych metod leczenia ani zmiany stylu życia. Nie jest też jasne, na ile obserwowane efekty są swoiste dla TM, a na ile wiążą się z regularnym odpoczynkiem, strukturą praktyki i oczekiwaniami uczestników.